Vaatwasser of afwassen met de hand: water en energie

Of een vaatwasser of afwassen met de hand zuiniger is, hangt vooral af van hoe je met de hand afwast. Milieu Centraal schrijft dat afwassen in een teiltje minder energie kost dan een gemiddelde vaatwasser, op voorwaarde dat je weinig warm water gebruikt. Was je af onder een lopende kraan, dan gebruik je volgens Milieu Centraal zoveel energie en water dat er geen voordeel meer is. Kijk je alleen naar water, dan wint de vaatwasser vaak: de Europese Commissie noemt ongeveer 9 liter voor een zuinige vaatwasser met 15 couverts, tegen ongeveer 20 liter met de hand.

Waar de energie heen gaat

De milieubelasting van afwassen zit volgens Milieu Centraal vooral in het opwarmen van het water. Daarvoor is gas of elektriciteit nodig. Het water zelf en het afwasmiddel tellen minder zwaar.

Daarom doet je warmwatervoorziening ertoe. Volgens Milieu Centraal is afwassen met de hand het zuinigst met een zuinige warmwatervoorziening, zoals een zonneboiler of een warmtepompboiler. Het maakt ook uit of het water wordt verwarmd met een hr-ketel of met een elektrische boiler.

Wat de bronnen zeggen over water

De bronnen gaan uit van verschillende situaties, dus zetten we ze naast elkaar:

De cijfers van Siemens komen van een fabrikant van vaatwassers. Siemens rekent daarmee een besparing van 8.500 liter per jaar uit. De Europese Commissie meldt verder dat het waterverbruik van vaatwassers in de EU daalde van 30 liter per wasbeurt in 1990 naar 10 liter in 2020.

Bij de vaatwassers in onze vergelijking van vaatwassers staat op het energielabel 8 tot 11 liter per wasbeurt in het eco-programma. De Miele G5633 SC BW gebruikt 8 liter, de twee Etna-modellen 11 liter.

Wat de bronnen zeggen over energie

Bij energie lopen de bronnen uiteen. Milieu Centraal vergelijkt met een gemiddelde vaatwasser en zegt: een teiltje met weinig warm water kost minder energie. Siemens schrijft op zijn site dat je met een vaatwasser minder energie en water gebruikt dan met de hand, maar noemt bij energie geen getal.

Wat je zelf kunt nagaan, is het verbruik van een vaatwasser. Dat staat op het energielabel, in kWh per 100 wasbeurten. In onze vergelijking loopt dat van 54 kWh (Miele G5633 SC BW en Inventum VVW6060AB, klasse A) tot 92 kWh (Bosch SMS2ITW12E, klasse E). Per wasbeurt is dat 0,54 tot 0,92 kWh. Bij 25 cent per kWh, de gemiddelde stroomprijs die Milieu Centraal verwacht voor 2025 tot 2040, kost een eco-wasbeurt dan ongeveer 14 tot 23 cent aan stroom.

Hoeveel energie een handafwas kost, hangt af van hoeveel warm water je gebruikt en hoe je dat verwarmt. Een vaste waarde noemen de bronnen daarvoor niet.

Zuinig afwassen met de hand

Milieu Centraal geeft deze tips:

• Gebruik een teiltje. Dan gebruik je meestal minder warm water.
• Draai de warme kraan dicht tijdens het afwassen.
• Spoel voor of na met koud water, of met weinig warm water.
• Eén theelepel afwasmiddel is genoeg voor een gemiddelde afwas. Het sop hoeft niet te schuimen om te werken.
• Kies geconcentreerd afwasmiddel en houd je aan de dosering op de fles.

Zuinig afwassen met de vaatwasser

Dit zijn de tips van Milieu Centraal; drie ervan noemt ook de Europese Commissie:

1. Gebruik het eco-programma. Volgens Milieu Centraal bespaart dat meer dan 25% stroom en meer dan 20% water ten opzichte van het standaardprogramma. Waarom het zo lang duurt, lees je in waarom het eco-programma zo lang duurt.
2. Zet de machine pas aan als hij vol is. Vol in plaats van driekwart vol bespaart volgens Milieu Centraal bijna 20% stroom.
3. Spoel niet voor. Haal wel de etensresten eraf, anders raakt het filter verstopt. Niet voorspoelen bespaart volgens Milieu Centraal ongeveer een derde van het water en de energie, als je anders warm water gebruikt.
4. Kies het formaat. Milieu Centraal noemt een standaardvaatwasser van 60 cm het zuinigst als je hem altijd vult, en raadt compacte minivaatwassers af.

Wat dit voor jou betekent

Was je met de hand af in een teiltje, met weinig warm water en een zuinige boiler, dan kost dat volgens Milieu Centraal minder energie dan een gemiddelde vaatwasser. Was je af onder de lopende kraan, dan is er volgens Milieu Centraal geen voordeel meer, en ligt een volle vaatwasser op het eco-programma meer voor de hand. Kies je voor een vaatwasser, kijk dan op het label naar het kWh-getal en het aantal liters per wasbeurt.