Hoe bruin mag toast zijn? Bruiningsstanden en acrylamide

Toast houd je het beste licht van kleur. Het Voedingscentrum adviseert om brood licht te roosteren: zet de broodrooster op een lage stand en haal het brood op tijd eruit. Hoe donkerder het brood, hoe meer acrylamide erin zit. Dat is een stof die ontstaat als zetmeelrijke producten boven 120 °C worden verhit. Met een broodrooster met veel bruiningsstanden kun je die lichte kleur nauwkeuriger instellen.

Wat acrylamide is

Het Voedingscentrum legt uit dat acrylamide ontstaat als zetmeelrijke producten worden verhit boven 120 °C. Daarbij spelen volgens het Voedingscentrum suikers en het aminozuur asparagine een rol. Bij bakken, frituren, roosteren en grillen ontstaat acrylamide wel, bij koken in water volgens het Voedingscentrum niet.

Over de gezondheid is het Voedingscentrum voorzichtig. Het mogelijke risico hangt vooral samen met regelmatige en langdurige inname. In dierstudies is acrylamide in verband gebracht met kanker en een lagere vruchtbaarheid, maar bij mensen is het bewijs beperkt. Omdat er geen veilige grens is vastgesteld, is het advies om de inname zo laag mogelijk te houden.

Toast is niet de grootste bron. Volgens het Voedingscentrum zit acrylamide vooral in aardappelproducten zoals friet, chips en gebakken aardappelen. Ook koffie, koekjes, crackers, ontbijtgranen en brood dragen bij. Volwassenen krijgen de meeste acrylamide binnen via aardappelproducten en koffie.

De NVWA, die toezicht houdt op voedselveiligheid, gaat voor bakkers en andere bedrijven uit van hetzelfde principe: producten met een donkere afbakkleur bevatten meer acrylamide. Bedrijven moeten de hoeveelheid volgens Verordening (EU) 2017/2158 beperken. Het advies van de NVWA aan bakkers is om producten korter af te bakken, zodat ze licht van kleur blijven.

De bruiningsstand kiezen

In de handleiding van de Tomado TBT4000B staat dat stand 1 de lichtste bruiningsgraad is en stand 7 de donkerste. Tomado schrijft ook dat de bruiningstijd afhangt van de dikte en de versheid van het brood. Dezelfde stand geeft dus niet bij elk brood dezelfde kleur.

Bourgini geeft in de handleiding van de Tosti Toaster een praktisch startpunt: begin in de middelste stand. De eerste boterhammen worden volgens Bourgini minder bruin dan de volgende, omdat de broodrooster nog moet opwarmen. De Tomado heeft daarvoor volgens de handleiding een automatische warmtecompensatie: rooster je direct nog een keer, dan past het apparaat de roostertijd aan, zodat de volgende snee dezelfde kleur krijgt als de eerste.

Combineer je dat met het advies van het Voedingscentrum, dan kom je op een eenvoudige werkwijze. Begin laag, kijk naar de kleur en zet de knop pas hoger als het brood echt te licht is. Zowel de Tomado als de Bourgini heeft een stopknop. Bij de Tomado heet die CANCEL; daarmee breek je volgens Tomado elk proces af en springt de broodlift omhoog.

Ontdooien en opwarmen

Alle zeven broodroosters in onze vergelijking hebben volgens onze productgegevens een ontdooistand. Volgens de handleiding van Tomado gebruik je de functie DEFROST om bevroren brood te ontdooien en direct te roosteren: stel de bruiningsgraad in, laat het brood zakken en druk op DEFROST. Ook Bourgini schrijft dat je voor diepvriesbrood op de knop Defrost drukt.

Opwarmen is iets anders. Met REHEAT maak je brood dat al geroosterd is weer warm. Tomado schrijft dat het daarbij niet uitmaakt op welke stand de bruiningsgraad staat. Bourgini beschrijft het als de oplossing voor toast die je hebt laten afkoelen.

Broodjes, tosti's en folie

Niet elke broodrooster heeft een broodjesrooster, het rekje bovenop voor broodjes. Heeft je rooster er geen, leg dan niets direct op de sleuven. Tomado schrijft in de handleiding van de TBT4000B: plaats nooit broodjes rechtstreeks op het broodrooster, om schade aan het apparaat te voorkomen.

Tosti's maak je niet in de Tomado. Tomado schrijft dat het apparaat alleen voor het roosteren van brood bedoeld is, omdat vet en kaas op de verwarmingselementen terechtkomen. Bourgini verkoopt een broodrooster met twee uitneembare tostiklemmen, en ook daar mag volgens Bourgini geen aluminiumfolie in. Tomado verbiedt in de veiligheidsvoorschriften voedsel in aluminiumfolie en keukengerei in de sleuven, omdat dat een elektrische schok kan veroorzaken.

Bourgini schrijft verder dat je de broodrooster niet zonder kruimellade gebruikt, en dat sterk verhit brood kan gaan branden. Blijf er dus bij zolang de rooster aanstaat.

Wat de broodroosters in onze vergelijking bieden

In onze vergelijking van broodroosters staan zeven modellen:

• De Philips Daily HD2581/90 heeft 8 standen, ontdooien, opwarmen en een broodjesrooster. Totaalscore 9,4.
• De Tomado TBT4000B heeft 7 bruiningsstanden, ontdooien en opwarmen, maar geen broodjesrooster. Volgens de handleiding rooster je er vier sneetjes tegelijk in. Totaalscore 9,3.
• De Russell Hobbs Inspire 24370-56 heeft ontdooien, opwarmen en een broodjesrooster; het aantal standen staat niet in onze productgegevens. Totaalscore 9,3.
• De Philips Daily HD2590/90 heeft een lange sleuf, 8 standen en alle vier de functies: broodjesrooster, ontdooien, opwarmen en kruimellade. Totaalscore 9,1.
• De Bourgini Tosti Toaster heeft sleuven van 36 mm, tostiklemmen en volgens de handleiding 7 bruiningsstanden. Totaalscore 9,0.
• De Bosch ComfortLine TAT6A913 heeft ontdooien en een broodjesrooster, maar volgens de pagina geen opwarmstand. Totaalscore 8,5.
• De Smeg TSF01BLEU heeft 6 standen en dezelfde vier functies. Totaalscore 7,8, vooral door de prijs.

Meer standen maken je toast niet lichter. Je krijgt wel kleinere stappen tussen licht en donker, en zo vind je makkelijker de lichtste stand die je nog lekker vindt.

Kort samengevat

• Rooster licht en haal het brood op tijd eruit, zegt het Voedingscentrum.
• Begin in een lage of middelste stand; de eerste snee wordt vaak lichter dan de tweede.
• Gebruik DEFROST voor brood uit de vriezer en REHEAT voor afgekoelde toast.
• Geen broodjes direct op de sleuven, geen tosti's in een rooster die daar niet voor bedoeld is en nooit aluminiumfolie.