Hoe werkt actieve ruisonderdrukking in een koptelefoon?

Actieve ruisonderdrukking (ANC) werkt met microfoons en tegengeluid. Sony legt het in de handleiding van de WH-CH720N zo uit: de koptelefoon maakt geluid in tegenfase om omgevingsgeluid, zoals lawaai in een voertuig of het geluid van een airconditioner, op te heffen. Dat werkt vooral bij laag geluid. Stemmen dempt de functie minder goed, en helemaal stil wordt het volgens Sony nooit. Het kost ook accuduur: de WH-CH720N haalt volgens Sony maximaal 35 uur met ruisonderdrukking aan en maximaal 50 uur met de functie uit.

Hoe ruisonderdrukking werkt

In de oorschelpen zitten microfoons die het geluid om je heen opvangen. Volgens Sony registreren die microfoons het geruis wanneer je de functie gebruikt, waarna de koptelefoon er geluid in tegenfase tegenover zet. Sony waarschuwt daarom dat je de microfoons links en rechts niet met je hand moet afdekken. Dan werkt de ruisonderdrukking mogelijk niet goed, of hoor je een piepend geluid (feedback).

Hoe goed het werkt, hangt volgens Sony ook af van hoe je de koptelefoon draagt. Zit hij niet goed, dan is het effect minder opvallend of hoor je een piep. Het advies van Sony is dan simpel: zet hem af en zet hem opnieuw op.

Wanneer ANC helpt, en wanneer niet

Sony noemt de plekken waar de functie het meeste doet: in een vliegtuig, in de trein, op kantoor en dicht bij een airconditioner. Dat is allemaal laagfrequent geluid. Voor hogere frequenties, zoals stemmen, is de functie volgens Sony minder doeltreffend. In een auto of bus kun je, afhankelijk van de omstandigheden, nog geluid horen.

Er is ook een situatie waarin ANC weinig toevoegt: een erg stille omgeving. Sony schrijft dat het effect dan mogelijk niet merkbaar is, of dat bepaald geruis zelfs toeneemt.

Omgevingsgeluid en verkeer

De WH-CH720N heeft ook een stand waarin de microfoons het omgevingsgeluid juist doorgeven, zodat je je omgeving hoort terwijl je naar muziek luistert. Sony noemt dat de omgevingsgeluidmodus. Met één knop wissel je tussen ruisonderdrukking en omgevingsgeluid; in de app stel je in of de stand "uit" daar ook bij hoort.

Sony waarschuwt er wel bij. Afhankelijk van de omgeving en het volume van je muziek hoor je mogelijk geen omgevingsgeluid, ook niet in die modus. Gebruik de koptelefoon volgens Sony niet op plekken waar het gevaarlijk kan zijn als je de omgeving niet hoort, zoals een weg met druk verkeer.

Wat ANC met de accu doet

Ruisonderdrukking gebruikt stroom, en dat zie je terug in de opgegeven accuduur. In de tabel staan vier koptelefoons uit onze vergelijking, met de accuduur zoals die in onze productgegevens staat. Het verschil in procenten hebben we zelf uitgerekend.

Sony noemt in dezelfde handleiding functies die de accu extra belasten: de equalizer, DSEE en het activeren van de spraakassistent met je stem. Zet je die tegelijk aan, dan wordt de gebruiksduur volgens Sony nog korter. De omgevingsgeluidmodus kost bij de WH-CH720N evenveel als ruisonderdrukking: in beide gevallen maximaal 35 uur.

Is de accu leeg, dan kun je bij de WH-CH720N nog luisteren via de meegeleverde kabel. Volgens Sony kan dat zelfs als de koptelefoon uitstaat, maar dan zonder ruisonderdrukking. Wil je ANC met de kabel, bijvoorbeeld in een vliegtuig waar Bluetooth beperkt is, dan moet de koptelefoon aanstaan. Snel bijladen helpt ook: 3 minuten opladen geeft volgens Sony ongeveer 60 minuten muziek, 10 minuten ongeveer 4,5 uur.

Ruisonderdrukking en je gehoor

VeiligheidNL, het kenniscentrum voor letselpreventie, schrijft dat geluiden harder dan 80 decibel schade kunnen veroorzaken. Een verhoging van 3 decibel is volgens VeiligheidNL een verdubbeling van het geluidsniveau, en dan kun je er nog maar half zo lang zonder risico aan blootstaan. Gehoorschade loop je volgens dezelfde organisatie op door een combinatie van te hard, te lang en te vaak, en die schade is in principe blijvend.

Hier speelt het type koptelefoon een rol. Met een goede koptelefoon hoef je volgens VeiligheidNL de muziek niet harder te zetten om omgevingsgeluid te overstemmen. Een over-ear koptelefoon die je oren omsluit, noemt VeiligheidNL de veiligste keuze. Een koptelefoon of oortjes met noise cancelling noemt de organisatie de beste optie als je nog minder omgevingsgeluid wilt horen. Een on-ear model sluit volgens VeiligheidNL minder goed af, waardoor je het geluid eerder te hard zet. Over in-ear oortjes schrijft VeiligheidNL dat ze goed afsluiten, maar dicht bij je trommelvlies zitten: houd het volume dan laag.

Met ruisonderdrukking hoef je in de trein dus niet harder te zetten. Hoe hard je luistert, blijft je eigen keuze.

De volumebegrenzer instellen

Sinds 2013 moet volgens VeiligheidNL op elke mobiele telefoon en muziekspeler een volumebegrenzer zitten. Staat die aan, dan gaat het geluid niet harder dan 85 decibel. Staat hij uit, dan krijg je vanaf 85 decibel een waarschuwing en kan het geluid niet harder dan 100 decibel.

VeiligheidNL beschrijft waar je de begrenzer vindt:

• Apple: Instellingen, Horen en Voelen, Koptelefoonveiligheid. Zet "verminder harde geluiden" aan en controleer of het volume op 85 dB staat.
• Android: Instellingen, Geluid en Trillen, Volume, de drie bolletjes rechtsboven. Zet de limiet mediavolume aan; die staat volgens VeiligheidNL standaard op 85 dB.

Lukt het instellen niet, zet het volume dan maximaal op twee derde van de volumebalk. Bij harde muziek geeft VeiligheidNL als regel: 1 uur muziek, 15 minuten pauze. Je gehoor kun je volgens de organisatie elk jaar zelf testen met de gratis online hoortest op oorcheck.nl.

Waar je op let bij het kiezen

Wil je ANC vooral voor de trein, het vliegtuig of een kantoor, dan zit je volgens Sony in de situaties waar de techniek het meeste doet. Kijk bij het vergelijken naar de accuduur met ANC aan, want dat is het getal dat je onderweg haalt. Kijk ook of er een kabel bij zit, zodat je verder kunt als de accu leeg is.

In onze vergelijking scoort de Sony WH-CH720N een 9,5 en de JBL Tune 770NC een 9,4; bij allebei zit volgens onze gegevens een kabel. Alle modellen met hun accuduur naast elkaar vind je in onze vergelijking van koptelefoons.