Wanneer heb je een luchtontvochtiger nodig?

Een luchtontvochtiger heb je pas nodig als de lucht in een ruimte langere tijd te vochtig blijft en beter ventileren dat niet oplost. Milieu Centraal noemt een vochtpercentage van 40 tot 60 procent goed. Zit je daar steeds boven, en zie je condens op de ramen of schimmel in de hoeken, dan is de eerste vraag of je huis genoeg frisse lucht krijgt. Een ontvochtiger is volgens Milieu Centraal bedoeld om tijdelijk te veel vocht op te vangen, niet om ventilatie te vervangen.

Meten voordat je iets koopt

Een vochtmeter is goedkoop: volgens Milieu Centraal heb je een simpele vochtmeter (hygrometer) al voor een tientje. Een CO2-meter kost volgens Milieu Centraal tussen de € 80 en € 300, en sommige CO2-meters meten ook vocht, wat handig is voor de badkamer. Zet de meter een paar dagen in de ruimte waar je twijfelt en lees hem op verschillende momenten af: na het douchen, na het koken en 's ochtends in de slaapkamer.

Het RIVM wijst ook op de andere kant. In het stookseizoen kunnen bewoners van ongeveer vijf procent van de Nederlandse woningen last hebben van een lage luchtvochtigheid, met bijvoorbeeld droge ogen en een droge huid. Een ontvochtiger in een kamer die al droog is, maakt het dus niet beter.

Waar het vocht vandaan komt

Volgens het RIVM ontstaan vochtproblemen wanneer vochtige lucht door onvoldoende ventilatie in de woning blijft hangen. Dat vocht komt bijvoorbeeld van koken, douchen of afwassen. Sommige woningen hebben door een bouwkundig gebrek al vochtproblemen, schrijft het RIVM erbij.

Milieu Centraal beschrijft wat er in de badkamer gebeurt: de warme, vochtige douchelucht slaat neer op de koude muren en het plafond. Het vocht blijft in de ruimte hangen, en dat zorgt voor condens en uiteindelijk voor schimmel. Te veel vocht kan volgens Milieu Centraal ook verf en houtwerk beschadigen.

Over de gezondheid schrijft het RIVM dat onderzoek een consistente associatie laat zien tussen vocht in de woning en luchtwegsymptomen zoals hoesten en piepen. Schimmels kunnen volgens het RIVM bij mensen die daarvoor gevoelig zijn luchtwegklachten of allergische reacties verergeren.

Eerst ventileren

De adviezen van Milieu Centraal zijn concreet:

• Ventileer altijd: dag en nacht, het hele jaar door, ook in de winter.
• Heb je geen goed ventilatiesysteem, zet dan elke dag twee of drie keer het hele huis open.
• Na het douchen is een raam 20 tot 30 minuten open genoeg. Trek ook de muren en de vloer droog met een wisser. Dat scheelt volgens Milieu Centraal een enorme hoeveelheid vocht die anders weggeventileerd moet worden.
• Laat ventilatieroosters altijd open.
• Kies bij een badkamerventilator een model dat minimaal 50 m3 per uur kan afvoeren en op luchtvochtigheid stuurt.

Geeft de meter na een paar weken goed ventileren nog steeds een hoge waarde aan, of komen er nieuwe schimmelplekken bij, denk dan aan een bouwkundige oorzaak zoals een lekkage. Die los je niet op met een apparaat.

Wanneer een ontvochtiger wel zinvol is

Milieu Centraal is er kritisch over. Ontvochtigers werken volgens die organisatie alleen in een kleine, afgesloten ruimte waar geen nieuw vocht bijkomt, en ze verbruiken veel stroom. Vochtvreters werken zonder stroom, maar zijn alleen geschikt voor kleine vochtproblemen in afgesloten ruimtes zoals een kast, en ze raken snel vol.

Een ontvochtiger past dus bij een afgebakende situatie: een berging, een kelder, of een kamer waarvan je de deur dicht kunt houden. Ook de was hoort in dat rijtje. Milieu Centraal raadt aan de was het liefst buiten te hangen, en de ruimte goed te ventileren als dat binnen moet. Droog je in een kleine kamer met de deur dicht, dan vangt een ontvochtiger daar het vocht op dat anders op ramen en muren neerslaat. Wil je apparaten naast elkaar zien, kijk dan in onze vergelijking van luchtontvochtigers.

Compressor of adsorptie in een koude ruimte

Er zijn twee gangbare typen: de compressorontvochtiger en de adsorptieontvochtiger (in het Engels desiccant). Meaco, een fabrikant die beide typen verkoopt, legt uit dat een compressorontvochtiger een koud oppervlak gebruikt waar de vochtige lucht langs gaat. Daardoor hangt de prestatie sterk af van de temperatuur in de kamer.

Meaco schrijft dat een compressor boven 15 graden Celsius geschikt is, en dat hij in koudere ruimtes harder moet werken. Op een andere pagina noemt Meaco de oude vuistregel: compressor boven 16 graden, adsorptie daaronder. Door nieuwere ontwerpen is die grens volgens Meaco minder scherp geworden, maar onder 10 graden is adsorptie duidelijk de betere keuze.

Een adsorptieapparaat blaast volgens Meaco lucht uit die 10 tot 12 graden warmer is dan de kamer. In een koude garage of op een onverwarmde zolder is dat meegenomen. Daar staat tegenover dat een compressor bij 15 graden volgens Meaco ongeveer een derde van de energie van een adsorptieapparaat gebruikt. In een verwarmde woonkamer of slaapkamer ligt een compressor dus meer voor de hand.

Liters per dag goed lezen

De capaciteit staat vaak in de naam, zoals 12 of 20 liter per dag. Volgens Meaco wordt die capaciteit gemeten bij 30 graden en 80 procent luchtvochtigheid. In een Europees huis liggen de omstandigheden volgens Meaco eerder rond 20 graden en 60 procent, en dan haalt een apparaat veel minder. Voor het eigen 20-litermodel voorspelt Meaco ongeveer 8 liter per dag in gemiddelde omstandigheden. Bij 10 graden haalt de Meaco 20L Low Energy volgens de fabrikant tussen 1,8 en 5,12 liter per dag.

Vergelijk dus niet alleen het getal op de doos. Kijk in de specificaties of de fabrikant ook de capaciteit bij 20 graden en 60 procent opgeeft, en bij een koude ruimte ook bij lagere temperaturen.